ذبيح الله صفا

1018

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

دهم و يازدهم هجريست . ولادتش بسال 953 در كمره اتفاق افتاد « 1 » اما نشو و نمايش بيشتر در كاشان بود و دانشهاى زمان را همانجا فراگرفت و بر اثر تحصيلات ژرف علمى بقول معاصر و معاشرش تقى الدين اوحدى بليانى « بغايت فاضل كامل محقق مدقق » ببار آمد و گذشته از دانشهاى رسمى زمان چنان كه باز از اشارهء اوحدى برمىآيد در تصوف و عرفان تحقيق داشته و موحدى قايل بوحدت وجود بوده است . نقى بعد از كسب دانشهاى ادبى و نظرى در كاشان و معاشرتهايى كه در آنجا با شاعران معروفى مانند محتشم و وحشى داشت ، باصفهان رفت و در آن شهر بود كه اوحدى بليانى بتكرار او را ديده و با وى مشاعره‌ها داشته و ميان آن دو كمال اتحاد و يگانگى برقرار بوده است . وى در اصفهان با پيشهء شاعرى مىزيست و بيكى از رجال عهد شاه عباس بنام حاتم بيگ اختصاص و وظيفه‌يى سالانه ازو داشت كه تا چند سالى پس از مرگ آن بزرگ به دو مىداده‌اند . اين حاتم بيگ ، خواجه اعتماد الدوله صافى اردوبادى از بزرگان دربار صفوى ، پسر ملك بهرام و از اعقاب خواجه نصير الدين طوسى بود . در آغاز حكمرانى كرمان داشت و سپس بفرمان شاه عباس استيفاى كشور و چندى بعد منصب وزارت به دو داده شد . وفاتش در سال 1019 نزديك اورميه اتفاق افتاد « 2 » . حاتم بيگ چند تن از شاعران زمان را در كنف حمايت داشت مانند همين على نقى كمره‌يى و ميرزا ملك مشرقى . از حادثه‌هاى سخت زندگانى نقى مرگ پسرش ابو الحسن بود كه پس از دانش‌آموزيها در جوانى بسال 1015 درگذشت و پدر تركيب‌بندى

--> ( 1 ) - وى تاريخ ولادت خود را « امام دانش و دولت دين » ( 953 ) يافته و اين دو بيت را گويا بجاى پدر و از زبان او ساخته است : فرزند على نقى گزين در ثمين * آمد بوجود و حظّ وافر بيقين از دانش و دين و دولتش هست كه هست * تاريخ « امام دانش و دولت و دين » ( 2 ) - دربارهء او رجوع شود بعالم‌آراى عباسى ، ص 722 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، ص 699 .